Хурд, оюун ухаан, хүндлэлийг хослуулсан олимпийн спорт. Хэрхэн тэмцдэг, юунд хэрэгтэй, хаанаас эхлэхийг энд товч тайлбарлалаа.
Туялзуур сэлэмд хоёр тамирчин 14 метр урт, 1.5-2 метр өргөн замд (пист) тулж, сэлмийнхээ үзүүр эсвэл ирээр өрсөлдөгчөө түрүүлж онохыг зорино. Онолт бүрийг цахилгаан аппарат бүртгэж, гэрэл асна. Нэг талын гэрэл улаан, нөгөө талынх ногоон.
Хэсгийн тоглолт 5 оноо хүртэл, шууд хасах шатны тоглолт 15 оноо хүртэл үргэлжилнэ. Хурд, тэсвэр хэрэгтэй ч ялалтыг ихэнхдээ толгой шийддэг. Иймээс туялзуур сэлмийг "биеийн шатар" гэж нэрлэдэг.
Зэвсэг бүр өөр жинтэй, онох талбай, дүрэм нь өөр. Монголд хүнд сэлэм хамгийн өргөн тархсан. 2026 оны Азийн наадамд манай тамирчид гурван төрлөөр анх удаа оролцсон.
Секундэд хэдэн шийдвэр гаргана. Хүүхдийн анхаарал төвлөрөл, хариу үйлдлийн хурд сайжирна.
Тоглолт бүр мэндчилгээгээр эхэлж, гар барилтаар дуусна. Дүрэм, шүүгч, өрсөлдөгчөө хүндлэхэд сургана.
Хөлийн хүч, тэнцвэр, уян хатан чанар, зохицуулалт. Хүүхдийн бие бялдрыг жигд хөгжүүлнэ.
Тусгай хувцас, маск, бээлий өмсөж, дүрмийн дагуу тэмцдэг тул гэмтлийн эрсдэл бага.
6 наснаас эхлээд ахмад нас хүртэл хичээллэнэ. Олон улсад 70-аас дээш насны ахмадын тэмцээн ч бий.
Азийн болон дэлхийн аварга, Олимпийн сонгон шалгаруулалт хүртэлх зам нээлттэй. Тэтгэлэгтэй сургууль, их сургуульд элсэх давуу тал болно.
Тулааны урлагаас олимпийн спорт болтол.
Европт сэлэмдэх ур чадварыг сургуулиудад заах болж, сургуулийн хөнгөн зэвсэг (фойл) бий болсон. Сургуулийн дүрэм, ёс заншил нь орчин үеийн спортын үндэс болсон.
Туялзуур сэлэм Афины олимпод багтсан бөгөөд түүнээс хойш бүх олимпийн хөтөлбөрт байнга орсон цөөхөн спортын нэг.
Парист Олон улсын туялзуур сэлэмний холбоо (FIE) байгуулагдаж, дэлхий нийтийн нэгдсэн дүрэм тогтсон.
1936 онд хүнд сэлэмд, 1956 онд хөнгөн сэлэмд, 1988 онд илдэнд онолтыг цахилгаан аппаратаар бүртгэх болсон. Ингэснээр шүүлт илүү шударга, тоглолт илүү хурдан болсон.
Тал нутгийн морин цэрэг муруй илдээр алдаршсан уламжлалтай. Орчин үеийн спортын хувьд Монголын туялзуур сэлэм 2009 оноос эрчимтэй хөгжиж байна.
"Залуучуудын Үнэн" сонинд 1949 оны 3-р сарын 17-нд улсын 28 жилийн ойд зориулсан цэргийн спортын тэмцээнд сэлэмдэх төрөл явагдсан тухай мэдээлжээ.
Эх сурвалж: news.mn, 2015
Монголын Туялзуур Сэлэмний Холбоо байгуулагдсан. Мөн онд Б.Баттөмөр дэлхийн аваргад оролцсон анхны монгол тамирчин болсон.
Эрэгтэйчүүдийн анхны улсын аварга шалгаруулах тэмцээн болсон. 2013 оноос эмэгтэйчүүд, 2014 оноос багийн төрөл нэмэгдсэн.
Улаанбаатар хот Азийн U23, кадет, өсвөр үеийн аварга шалгаруулах тэмцээн болон Азийн холбооны Ерөнхий ассамблейг зохион байгуулсан. 35 орны 250 гаруй тамирчин оролцсон.
ОУХМ Б.Амарзаяа Ази, Далайн орнуудын олимпийн сонгон шалгаруулах тэмцээнээс хоёр дахь удаагаа хүрэл медаль хүртэв. Холбоо 15 жилийн ойгоо тэмдэглэв.
Айчи-Нагояд болсон Азийн наадамд Монголын шигшээ баг анх удаа гурван төрлөөр оролцож, У.Мөнххасар 6 тоглолтын 4-д ялсан дээд амжилт тогтоолоо. Улаанбаатарт анх удаа IUFC олон улсын клубуудын лиг болж, 7 орны 180 гаруй тамирчин оролцов.
Туялзуур сэлмийн тоглолт бүр ижил дэг журмаар эхэлж, дуусна.
Тоглолтын өмнө маскаа тайлж, өрсөлдөгч, шүүгч, үзэгчдэд сэлмээрээ мэндчилнэ.
Шүүгч франц хэлээр тоглолтыг эхлүүлнэ. Онолт бүрийн дараа "Halte!" гэж зогсооно.
Ялсан, ялагдсанаас үл хамааран тоглолтын дараа өрсөлдөгчтэйгээ гар барьж, шүүгчид талархал илэрхийлнэ.
Ихэнх клуб 6 наснаас эхлэн элсүүлдэг. Насанд хүрэгчдэд зориулсан анги ч бий. Холбооны тэмцээн U8 ангиллаас эхэлдэг.
Эхний хичээлүүдэд клубээс маск, хувцас, сэлэм түрээслүүлдэг. Тэмцээнд оролцож эхлэхэд өөрийн хувцас хэрэгтэй болно. Дасгалжуулагч тань зөвлөнө.
Тусгай хамгаалалтын хувцас (U14-өөс дээш 350N, кадетаас дээш 800N), маск, бээлий өмсдөг тул туялзуур сэлэм гэмтэл багатай спортод тооцогддог.
Клубтээ бэлтгэл хийгээд, холбооны гишүүнчлэлээ авч, энэ сайтын Тэмцээн хэсгээс насны ангилалдаа тохирох тэмцээнд онлайнаар бүртгүүлнэ.
Ихэнх хүүхэд хөнгөн сэлэм эсвэл хүнд сэлмээр эхэлдэг. Дасгалжуулагч тань хүүхдийн онцлогт тохируулан санал болгоно.
Танд ойрхон клубээ олоод туршилтын хичээлд бүртгүүлээрэй.
